สะท้อนออกมาในรูประบบกษัตริย์ ซึ่งมีฐานะเป็นทั้งพระโพธิสัตว์และพระจักรพรรดิราช พระพุทธศาสนามีความสำคัญที่เป็นความเชื่อทั้งในระดับรัฐและประชาชน ๔ ประเทศไทยได้มีและเจริญรุ่งเรืองมาแล้วแต่อดีต แต่การจัดสมัยทางประวัติศาสตร์ก็นับเพียงสมัยสุโขทัยลงมา จึงทำให้การศึกษาความจริงขาดหาย หากพิจารณาให้ดีจะพบว่า ถ้าไม่มีอดีตจะมีปัจจุบันได้อย่างไรกัน ศูนย์กลางของทวารวดีตั้งอยู่ที่ไหน? ตามเอกสารที่นักวิชาการได้ค้นคว้าเผยแพร่ส่วนใหญ่ลงความเห็นว่า ศูนย์กลางทวารวดีน่าจะอยู่บริเวณภาคกลางตอนล่างของประเทศไทย เพราะได้พบหลักฐานสำคัญมากกว่าแหล่งอื่น รวมทั้งมีที่ตั้งอยู่ในทำเลที่เหมาะสมต่อการรับอารยธรรมจากภายนอก หลักฐานทางโบราณคดีที่ทำให้นักวิชาการตั้งสมมติฐานเกี่ยวกับศูนย์กลางของทวารวดีไว้ ๓ แห่ง คือ เมืองอู่ทอง เมืองนครปฐมและเมืองลพบุรี ๕ ส่วนนักปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาได้สันนิษฐานว่า เนื่องจากทวารวดีได้รักษาจารีตของพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทที่เจริญรุ่งเรืองมาแต่สมัยสุวรรณภูมิ จึงมีความสัมพันธ์กับชาวพุทธอินเดียในลุ่มแม่น้ำคงคามา ฉะนั้น พุทธศิลปะของทวารวดีจึงมีการเลียนแบบราชวงศ์คุปตะและมีศูนย์กลางสำคัญอยู่ที่จังหวัดนครปฐม ต่อมาพุทธศตวรรษที่ ๑๒ ทวารวดีได้แผ่ขยาย

Continue Reading...

Category: Uncategorized

สุวรรณภูมิ สันนิษฐานว่าศูนย์กลางของอาณาจักรตั้งอยู่บริเวณเมืองนครปฐมในประเทศไทย ส่วนอาณาจักรโคตรบูรหรือฟูนัน คืออาณาจักรที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอาณาจักรทวารวดีมี อาณาเขตตั้งแต่เมืองนครราชสีมาเป็นต้นมา รวมเอาภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยและประเทศลาวตั้งแต่แขวงเวียงจันทน์ลงไปจนถึงนครจำปาศักดิ์ อาณาจักรนี้เริ่มมีอำนาจขึ้นตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๕ ถึงพุทธศตวรรษที่ ๑๑ ๗ มีนักปราชญ์หลายท่าน ได้กล่าวถึงความมีอยู่ของเมืองโบราณต่าง ๆ เช่น ทักษิณ อินทโยธา เสนอว่า ๘ แถบลุ่มน้ำเจ้าพระยาและด้ามขวานทองได้เกิดมีชุมชนขึ้นตั้งแต่สมัยพุทธกาลหรือก่อนนั้น เมื่อกว่า ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว เช่น เมืองนครชัยศรี, เมืองพงตึก, เมืองอู่ทอง, เมืองคูบัว, เมืองศรีมโหสถ, เมืองไชยา และเมืองดินแดง เป็นต้น ยังมีข้อมูลไม่ลงรอยกันเกี่ยวกับเรื่องชนชาติของชาวทวารวดีอีกจำนวนมาก บางกลุ่มสันนิษฐานว่าเป็นพวกมอญด้วยเหตุผลคือ ๙ (๑) มีการพบจารึกภาษามอญที่ลพบุรี จารึกด้วยอักษรที่เก่าประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔ จารึกที่เสา ๘ เหลี่ยม ซึ่งมีบัวหัวเสาเหมือนที่

Continue Reading...

Category: Uncategorized

เรื่องราวความเป็นมาในช่วงสมัยทวารวดี เป็นเรื่องที่น่าศึกษาอย่างยิ่ง สถานการณ์ พระพุทธศาสนาในช่วงแรกเข้ามานั้นมีกำเนิดและพัฒนาการมาอย่างไร ผ่านถ่ายสู่สมัยทวารวดี และสมัยต่อมาอีกอย่างไรบ้าง ยังคงเป็นเรื่องท้าทายและรอการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมอยู่เสมอ ในส่วนของประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในสมัยทวารวดีนั้น ยังไม่มีการศึกษาวิจัยโดยตรงหรือจะมีก็จัดว่าน้อยมาก ส่วนมากเป็นการศึกษาวิจัยเชิงประวัติศาสตร์ด้านอื่น เช่นโบราณคดี และการขุดค้นหาหลักฐานเพื่อยืนยันถึงความมีอยู่ของกลุ่มชุมชนในอดีตเป็นต้นเท่านั้น ทำให้การศึกษาเรื่องราวของพระพุทธศาสนาในช่วงดังกล่าวขาดตอนไปอย่างน่าเสียดาย และไม่ควรจะเป็น ปัจจุบันได้มีนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดีทำการสำรวจ ขุดค้น พบข้อมูลใหม่ ๆ จำนวนมาก ที่จะทำให้สามารถทราบความเป็นมาและสถานการณ์ของพระพุทธศาสนาได้ดีขึ้น เพียงแต่เรื่องราวดังกล่าวเป็นการนำเสนอที่ยังกระจัดกระจายกันอยู่ไม่ได้กล่าวต่อเนื่องกัน เพราะต่างคนต่างศึกษาค้นคว้า ทำให้ประติดประต่อเรื่องได้ลำบาก งานวิจัยนี้ ผู้วิจัยจะศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลเอกสาร ที่กล่าวถึงการเข้ามาของพระพุทธ ศาสนาในแผ่นดินไทยจากเอกสารต่าง ๆ เช่น คัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา วรรณกรรมพระพุทธศาสนาในลังกา พม่า ล้านนาและล้านช้าง ตลอดถึงงานค้นคว้าของนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดีที่ได้ศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับเรื่องทวารวดี รวมทั้งการวิเคราะห์ข้อมูลทางด้านศิลปกรรมว่ามีความเกี่ยวข้องกันมากน้อยเพียงใด แล้วเสนอผลการวิจัยต่อไปซึ่งจะก่อให้เกิดองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับกำเนิด การเข้ามาของพระพุทธศาสนาตลอดถึงร่องรอยและอิทธิพลด้านต่าง ๆ ที่ได้รับจากพระพุทธศาสนา ที่จะอำนวยประโยชน์ต่อการศึกษาประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา วัฒนธรรมประเพณีเป็นต้นที่ขาดหายไปเพื่อจะได้เกิดองค์ความรู้ใหม่ ๆ อันจะเป็นประโยชน์ทางการศึกษาต่อไป ๑.๒ วัตถุประสงค์ของการวิจัย ๑.๒.๑ เพื่อศึกษากำเนิดและการเข้ามาของพระพุทธศาสนาในสมัยทวารวดี ๑.๒.๒ เพื่อศึกษาอิทธิพลและการแพร่หลายของพระพุทธศาสนาในสมัยทวารวดี

Continue Reading...

Category: Uncategorized

๑.๓ คำจำกัดความที่ใช้ในการวิจัย สมัยทวารวดี หมายถึงระยะเวลาที่นักปราชญ์กำหนดว่าตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๖ ร่องรอยหมายถึงหลักฐานทางโบราณคดี ศิลปกรรม รวมถึงเอกสารทางประวัติศาสตร์ พระพุทธศาสนา หมายถึง พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท อิทธิพล หมายถึง สิ่งที่ได้รับผลจากพระพุทธศาสนาทั้งโดยตรงและโดยอ้อม ซึ่งอาจ ยังถือปฏิบัติสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน เช่น ด้านสถาปัตยกรรม ประติมากรรม วัฒนธรรมหมายถึง สิ่งที่สั่งสมมาจนนับได้ว่าเป็นสมบัติทางด้านจิตใจของคนไทย ประเพณีหมายถึงขนบธรรมเนียมต่าง ๆ เช่นประเพณีทางศาสนา ประเพณีทางสังคม ๑.๔ ทบทวนเอกสารและรายงานการวิจัยที่เกี่ยวข้อง ๑.๔.๑ ขุนวิจิตรมาตรา ได้เขียนหนังสือเรื่อง “ หลักไทย ” สรุปความได้ว่า การที่ชนชาติไทยได้ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนามาแต่ครั้งโบราณดึกดำบรรพ์ สืบเนื่องมาจนถึงปั

Continue Reading...

Category: Uncategorized

ข้าทาส ช่างฝีมือ และศิลปินประเภทต่าง ๆ ซึ่งชี้ให้เห็นว่า มีบางคนบางกลุ่มเช่นพ่อค้า พระภิกษุสงฆ์และชาวเมืองที่สามารถปรับตัวให้เข้าหากันได้อย่างดี มีความสัมพันธ์สนิทสนมกับกลุ่มผู้นำกลายเป็นตัวกลางที่สื่อสารกันระหว่างชนชั้นสูงและสามัญชน และได้กล่าวถึงสถานการณ์ของพระพุทธศาสนาไว้อย่างน่าสนใจว่าพระพุทธศาสนาในสมัยทวารวดี ถือเป็นปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมที่วัฒนธรรมจากภายนอกถูกปรับตัวให้มีบทบาทใหม่ต่อสังคมท้องถิ่นโดยเฉพาะอย่างยิ่ง กระบวนการรับและปรับรูปแบบพุทธศาสนาที่เกิดขึ้น ไปสู่การสั่งสมพุทธศาสนาระดับประชาชนทั่วไป ต่างจากพุทธศาสนาแบบมาตรฐานของชนชั้นสูงและชนชั้นปกครอง ๑๒ ซึ่งปฏิเสธไม่ได้ว่านี้คืออิทธิพลของพระพุทธศาสนาที่สืบทอดมาจากสมัยสุวรรณภูมินั่นเอง ๑.๔.๓ ธรรมทาส พานิช ได้เขียนหนังสือเรื่อง “ ไทยศรีวิชัยแพร่พุทธศาสนา ” สรุปความเรื่องอิทธิพลของพระพุทธศาสนาได้ว่า ไทยศรีวิชัยนั้นมีวัฒนธรรมอันยิ่งใหญ่ไม่แพ้วัฒนธรรมของประเทศใดในประวัติศาสตร์ เป็นวัฒนธรรมที่นำความสมบูรณ์พูนสุขมาให้(ชาว)ดินแดนสุวรรณภูมิและสุวรรณทวีปอย่างสูงสุด ควรแก่ความภาคภูมิใจ ได้แก่เรื่อง ความเมตตากรุณา มีใจบุญ เห็นแก่ความสุขของเพื่อนมนุษย์โดยเสมอกัน เรื่องการรู้ประมาณในการแต่งกายและ

Continue Reading...

Category: Uncategorized

๑.๔.๔ น. ณ ปากน้ำได้เขียนหนังสือเรื่อง “ศิลปะโบราณในสยาม” สรุปได้ว่า นับตั้งแต่พระพุทธปรินิพพานตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๑-๔ พระพุทธศาสนาได้แตกแยกเป็นนิกาย ต่าง ๆ ทั้งเพื่อรักษาคำสอนเดิม และเพื่อต่อสู้กับแนวความคิดของศาสนาพราหมณ์ ทำให้พระพุทธศาสนานิกายมหาสังฆิกะเจริญรุ่งเรืองในทางภาคใต้ของอินเดีย และนิกายสรวาสติวาทินที่แยกไปจากนิกายเถรวาท ไปเจริญรุ่งเรืองอยู่ทางตอนเหนือของอินเดีย ส่วนนิกายเถรวาทดั้งเดิมบริสุทธิ์ก็ไปเจริญรุ่งเรืองอยู่ที่เกาะลังกา ซึ่งภายหลังได้กลายเป็นศูนย์กลางแพร่หลายไปสู่ดินแดนสุวรรณภูมิหลายระรอก ๑๔ ๑.๔.๕ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) ได้สันนิษฐานเรื่องดินแดนซึ่งเป็นเส้นทางการติดต่อระหว่างอินเดียกับประเทศไทยสมัยก่อน ไว้ในหนังสือเรื่อง “จาริกบุญ–จารึกธรรม” สรุปความได้ว่า ดินแดนส่วนที่เป็นแหลมของประเทศไทยปัจจุบัน น่าจะเป็นส่วนแรกสุดของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ได้รับการติดต่ออย่างสืบเนื่องกับอินเดีย โดยพวกพ่อค้าฮินดูจากอินเดียใต้ ซึ่งเป็นดินแดนที่พระพุทธศาสนาเจริญแพร่หลายและเป็นแหล่งเผยแพร่วัฒนธรรมแห่งชมพูทวีป ๑๕

Continue Reading...

Category: Uncategorized

เส้นทางเดินมาแล้วในสมัยโบราณ เพราะเป็นเส้นทางที่เข้าถึงตอนใต้ของดินแดนสุวรรณภูมิ และตรงกับเส้นทางเดินเรือจากอินเดียมาสู่สุวรรณภูมิ ทั้งยังมีความสะดวกมากกว่าเส้นทางอื่นด้วย อนึ่ง การที่คณะของพระโสณเถระได้รับความสะดวก อาจเป็นเพราะพระพุทธศาสนาได้เข้ามาสู่ดินแดนสุวรรณภูมิ ก่อนที่พระเจ้าอโศกมหาราชจะได้จัดส่งสมณทูตไปเผยแผ่พระพุทธศาสนายังทวีปต่าง ๆ อย่างเป็นทางการก็ได้ ๑๗ ๑.๔.๘ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้นิพนธ์หนังสือเรื่อง “ตำนานพระพุทธเจดีย์” สรุปความตอนที่ว่าด้วยพระพุทธศาสนาในประเทศสยามได้ว่า พระพุทธศาสนาได้เข้ามาประดิษฐานในประเทศไทย ตั้งแต่สมัยที่ราชธานีนครปฐมนั้น มีโบราณวัตถุบางอย่าง ปรากฏอยู่ที่พระปฐมเจดีย์ เช่น ศิลาทำเป็นรูปพระธรรมจักรเหมือนอย่างเช่นที่ชาวอินเดียสร้างกันในสมัยเมื่อก่อนมีพระพุทธรูป และภาษาที่จารึกพระธรรมเป็นภาษามคธ กับทั้งยังมีคติที่ถือกันเมื่อก่อนมีพระพุทธรูป เช่น ทำพระแท่นพุทธอาสน์และรอยพระพุทธบาทเป็นที่สักการบูชาปรากฏต่อมาอีกหลายอย่าง สัญลักษณ์เหล่านี้แสดงให้เห็นว่าพระพุทธศาสนาที่มาประดิษฐานในประเทศสยามนี้เป็นนิกายเถรวาทอย่างที่พระเจ้าอโศกมหาราชทรงให้ไปประกาศในนานาประเทศ ทำให้สันนิษฐานได้ว่า พระพุทธศาสนาเข้ามาประดิษฐานในประเทศ

Continue Reading...

Category: Uncategorized